Kısa cevap: Web erişilebilirlik genelgesi (Cumhurbaşkanlığı Genelgesi 2025/10), 6563 sayılı Kanun kapsamında e-ticaret yapan hizmet sağlayıcıların web sitelerini ve mobil uygulamalarını Haziran 2027'ye kadar Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının "Kontrol Listesi – A Seviyesi"ne ve WCAG 2.2'ye uygun hâle getirmesini istiyor. Liste, WCAG 2.2'nin 31 A seviyesi kriterini 126 soruya çeviriyor; her web sayfası ve her uygulama ekranı ayrı değerlendiriliyor. Uygulama Yönergesi en az üç kişilik bir İnceleme Komisyonu ile otomatik, manuel ve engelli kullanıcı testlerinden oluşan üç aşamalı bir inceleme öngörüyor. Genelge doğrudan para cezası koymuyor; ancak izleme sonuçları kamuoyuna açıklanacak ve erişilemeyen dijital hizmetler TİHEK'e ayrımcılık başvurusuna konu olabiliyor.
Bu rehber, kendi web mağazası veya iOS/Android uygulaması olan e-ticaret işletmelerinin sahipleri, e-ticaret yöneticileri ve BT/ürün sorumluları için hazırlandı. Süresi Haziran 2026'da dolan ilk dalga kurumlar da aynı adımları kullanabilir. Bilgileri haber özetlerinden değil; Genelge, kontrol listesi, logo kılavuzu ve Yönerge metinlerinden, ilgili kanunlardan, TİHEK ve W3C kaynaklarından doğrudan okuyarak derledik. Bu yazı hukuki görüş değildir ve 31 Ekim 2026 itibarıyla günceldir.
Web erişilebilirlik genelgesi neyi düzenliyor? Dört resmî belge tek tabloda
Yasal dayanak 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun:
"Bilgilendirme hizmetleri ile bilgi ve iletişim teknolojisinin engelliler için erişilebilir olması sağlanır." (5378 sayılı Kanun, md. 7)
Ayrıntıyı dört belge belirliyor:
| Belge | Ne düzenliyor? | E-ticaret için anlamı |
|---|---|---|
| Genelge 2025/10 (Resmî Gazete, 21 Haziran 2025) | Kapsam ve süreler; İzleme, Danışma ve İnceleme komisyonları; 2 yıllık logo hakkı | Süre 2 yıl: Haziran 2027 |
| Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Yönerge (onay tarihi belirtilmemiş) | Komisyonlar, inceleme yöntemi, istisnalar, logo usulü | En az 3 kişilik komisyon, üç aşamalı test |
| Kontrol Listesi – A Seviyesi (V2.2.30.01, Ankara 2026) | WCAG 2.2'nin 31 A seviyesi kriteri, 126 soru | Her sayfa ve her uygulama ekranı ayrı değerlendirilir |
| Erişilebilirlik Logosu Kullanım Kılavuzu (değişik 14/4/2026) | Logonun web sitesi ve mobil uygulamada kullanımı | Yalnızca hak verilen site ve uygulamada kullanılır |
Sık karıştırılan iki nokta:
- Genelge 2026/1 bir web planı değil. 21 Ocak 2026 tarihli bu genelgedeki İzleme ve Denetleme Planı yalnızca binaları, açık alanları ve toplu taşıma araçlarını kapsıyor. Web ve mobil için öngörülen İzleme Planı'nı 31 Ekim 2026 itibarıyla EYHGM'nin erişilebilirlik ve mevzuat sayfalarında göremedik; "e-ticaret denetimleri başladı" demek için erken.
- Türkçe WCAG 2.2 kılavuzu henüz yayımlanmış görünmüyor. Genelge'nin duyurduğu kılavuz Bakanlığın erişilebilirlik sayfasında yer almıyor; W3C de Türkçe yetkili çeviriyi "planlanan" olarak gösteriyor (niyet bildirimi: 5 Mayıs 2026). W3C'nin İngilizce WCAG 2.2 metnini esas alın.
Yönerge hakkında not: Bakanlık Yönerge'yi EYHGM'nin Yönergeler sayfasında listeliyor; 31 Ekim 2026'da oradaki belge bağlantısı boş, ancak PDF metni Bakanlığın sitesinde erişilebilir durumda. Metin onay tarihi içermiyor; 19. maddeye göre onaylandığı tarihte yürürlüğe giriyor. Aşağıdaki Yönerge bilgileri bu metne dayanıyor; Bakanlığın olası güncellemelerini takip edin.
Web erişilebilirlik genelgesi e-ticarette kimleri kapsıyor, uymayana ceza var mı?
Kapsam: kendi sitesi veya uygulaması olan herkes
Genelge, 6563 sayılı Kanun kapsamında elektronik ticaret yapan hizmet sağlayıcıları sayıyor; büyüklük eşiği ya da mikro işletme muafiyeti öngörmüyor. 6563'e göre hizmet sağlayıcı, e-ticaret yapan gerçek veya tüzel kişi; e-ticaret ortamı ise internet sitesi, mobil site veya mobil uygulama. Kendi mağazası ya da uygulaması olan marka açıkça kapsamda. İki durum belirsiz:
- Yalnızca pazaryerinde satanlar: 6563, pazaryerinde satış yapanları da "elektronik ticaret hizmet sağlayıcı" sayıyor; ancak satış ortamı pazaryerine ait ve yükümlülüğün satıcıya nasıl yansıyacağı düzenlenmemiş.
- Şahıs şirketleri: Yönerge komisyonu "kurum, kuruluş ve tüzel kişi" ile "en az üç personel" üzerinden tanımlıyor.
Bu konularda Bakanlıktan veya hukuk danışmanınızdan görüş alın. Bankalar, özel hastaneler, özel öğretim kurumları ve yolcu taşımacıları gibi ilk dalga kurumlar için 1 yıllık süre Haziran 2026'da doldu.
Yaptırım: Genelge'de ceza yok, risk başka yerde
- Genelge ve Yönerge idari para cezası öngörmüyor. Ancak izleme sonuçları Bakan tarafından kamuoyuna açıklanacak.
- 5378'deki cezalar web için değil. Geçici 3. maddedeki cezalar binalara, açık alanlara ve toplu taşımaya bağlı. Bazı rehberlerde geçen "tespit başına 5.000–25.000 TL" tutarı bu maddede belediyeler ve kamu kurumları için öngörülüyor; gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri için kanun metnindeki nominal tutar tespit başına 1.000–5.000 TL.
- TİHEK yolu somut bir risk. 6701 sayılı Kanun engellilik temelli ayrımcılığı yasaklıyor, makul düzenleme yapmamayı ayrımcılık sayıyor ve "benzeri hizmetleri" sunan gerçek kişileri ve özel hukuk tüzel kişilerini de kapsıyor. 25. maddenin 1. fıkrasındaki idari para cezası 2026'da 17.052–256.357 TL; Kurul cezayı bir defaya mahsus uyarıya çevirebiliyor. TİHEK 2024/403 sayılı kararında, bir bankanın internet ve mobil bankacılığında ekran okuyucuyla okunamayan alanlar nedeniyle ihlal tespit etti.
- Almanya'daki tüketicilere satıyorsanız BFSG. Avrupa Erişilebilirlik Yasası'nı (Direktif (AB) 2019/882) Almanya'da uygulayan BFSG, 28 Haziran 2025'ten sonra tüketicilere sunulan e-ticaret hizmetlerini kapsıyor; uyumsuz hizmet sunmanın cezası 100.000 euroya kadar çıkabiliyor. Hizmet sunan mikro işletmeler (10 kişiden az çalışanı olan ve yıllık cirosu ya da bilanço toplamı en fazla 2 milyon euro olanlar) muaf.
Erişilebilirlik kontrol listesi (A seviyesi) nasıl okunur?
Bakanlığın 2026 tarihli kontrol listesi (V2.2.30.01), WCAG 2.2'nin dört ilkesi altındaki 31 başarı kriterini numaralı 126 soruya çeviriyor. Üç soru türü var:
- ★ (64 soru): zorunlu koşul. "Hayır" cevabı düzeltme gerektirir.
- ★★ (3 soru): bulunmaması gereken durum. "Evet" cevabı düzeltme gerektirir: bilginin yalnızca renkle verilmesi (S52), eşikleri aşan yanıp sönme (S81), bir bileşene yalnızca odaklanınca bağlamın değişmesi (S106).
- Yıldızsız (59 soru): yönlendirme. Örneğin sayfada CAPTCHA olup olmadığını soruyor; cevaba göre ilgili bölüme geçilir.
Belirleyici kural: sorular her web sayfası ve her uygulama ekranı için ayrı ayrı cevaplanıyor. Binlerce ürün sayfası olan bir mağazada bu, şablon şablon çalışmak demek: ana sayfa, kategori, ürün detayı, sepet, ödeme adımları, üyelik ve kampanya sayfaları. Bir şablondaki düzeltme onu kullanan bütün sayfalara yansır; izlemede sayfaların nasıl örnekleneceğini ise Yönerge'ye göre İzleme Komisyonu belirleyecek.
Liste yalnızca A seviyesini kapsıyor; renk kontrastı (1.4.3), görünür odak (2.4.7) ve dokunma hedefi boyutu (2.5.8) AA kriteri olduğu için yasal asgarinin dışında. Yine de bunları tasarım sistemine baştan koymanızı öneriyoruz: WebAIM'in 2026 analizinde düşük kontrast, ana sayfaların %83,9'unda görülen en yaygın hata. Liste ticari amaçla çoğaltılamadığı için soruları kopyalamıyor, mantığını anlatıyoruz; güncel sürümü Bakanlığın sitesinden indirin.
Erişilebilirlik yönergesi ne istiyor? Komisyon, test, istisnalar ve logo
İnceleme Komisyonu: en az üç kişi, kendi personelinizden
Yönerge'nin 13. maddesine göre izlenecek her kurum ve tüzel kişi, en az üç personelden oluşan ve en az bir üyesi web/mobil biriminde çalışan bir İnceleme Komisyonu kuruyor; bazı rehberlerdeki "iki kişilik çekirdek ekip yeter" önerisi bu maddeyle çelişiyor. Komisyon, İzleme Planı'na alındığınız yıl o planın formatında İnceleme Raporu hazırlayıp EYHGM'deki sekretaryaya gönderiyor, düzeltmeleri takip ediyor ve logo yenilemesi için güncel rapor hazırlıyor.
Erişilebilirlik testi nasıl yapılır? Üç aşama
- Otomatik test: W3C sitesinde listelenen araçlarla. W3C'nin listesinde 31 Ekim 2026 itibarıyla 119 araç var; Android ve iOS filtresi bulunuyor, WAVE ve axe DevTools da listede (W3C belirli ürünleri onaylamıyor).
- Manuel test: formlar, arayüz kontrolleri, iletişim kutuları, veri girişi onayları, hata mesajları, geri bildirimler, klavye ve fotoğraf, video, CAPTCHA, ses gibi metinsel olmayan içerikler.
- Engelli kullanıcı testi: görme engelli (ekran okuyucu kullanan ve az gören), işitme engelli (sağır ve işitme kayıplı) ve ortopedik engelli (fare ve klavye kullanımı sınırlı) kullanıcılarla. Bilişsel engelli, otizm spektrumundaki, özgül öğrenme güçlüğü olan ve renk körü kullanıcılarla test de tavsiye ediliyor.
Erişilebilirlik eklentisi (overlay) neden yetmez?
Kontrol listesi, etiketlerin form alanlarıyla ilişkisinin ve başlık hiyerarşisinin kodda "programatik olarak" tanımlanmasını, odak yönetiminin de doğru kurulmasını istiyor. Sonradan eklenen bir widget bunları tarayıcıda tahmine dayalı olarak yamamaya çalışır, şablon değiştikçe bozulabilir ve native iOS/Android ekranlarına hiç ulaşamaz. Dört belgenin hiçbirinde eklentiyi uyum kanıtı sayan bir hüküm yok; Yönerge'ye göre manuel ve engelli kullanıcı testleri her durumda gerekiyor.
Otomatik testin sınırını da bilin: WebAIM Million 2026 analizine göre en popüler bir milyon web sitesinin ana sayfalarının %95,9'unda otomatik olarak tespit edilen WCAG hatası var; sayfa başına ortalama 56,1 hataya karşılık Türkçe sayfalarda 66,2, alışveriş kategorisinde 71,0 hata bulunuyor. Klavye tuzağı ya da anlamsız bir alt metin ise çoğunlukla ancak insan testinde ortaya çıkar. Otomatik kontrolleri CI/CD hattına bağlamak, düzeltilen hataların yeni sürümlerde geri gelmesini önlemeye yardımcı olur.
İstisnalar: neler kapsam dışı?
- Başka kaynaklardan dinamik ve otomatik eklenen içerikler: Yönerge dinamik reklamları ve alışveriş yorumlarını örnek veriyor. Muaf olan içeriğin kendisi; yorum formunuz ve puanlama bileşeniniz değil.
- Çevrim içi haritalar, navigasyon için temel bilgiler erişilebilir biçimde verildiği sürece.
- Canlı yayınlar; ancak sitede tutulan yayın kaydı 14 gün içinde erişilebilir hâle getirilmeli.
- Genelge'den önce kaydedilmiş video ve ses kayıtları ile Genelge'nin yürürlüğe girmesinden sonraki bir yıl içinde güncellenmeyen ve idari süreçler için gerekmeyen arşiv içerikleri. Yeni ürün videolarında altyazı, transkript ve sesli betimleme soruları (S17–25) geçerli.
Video ve ses içeriklerinde Türk İşaret Dili tercümesi zorunlu değil; yapılırsa tercüman TİD Yeterlilik Sınavı'ndan en az 70 puan almış olmalı.
Erişilebilirlik logosu nasıl alınır?
Logoyu kendiniz ekleyemezsiniz. Logo hakkı için EYHGM'ye başvurulabiliyor; İzleme Komisyonu hakkı erişilebilir web sitelerine ve her mobil işletim sistemindeki erişilebilir uygulamaya ayrı ayrı, 2 yıllığına veriyor. Yenileme, yürürlükteki İzleme Planı'na uygun güncel bir İnceleme Raporu istiyor. 14 Nisan 2026'da güncellenen Kılavuz'a göre logo yalnızca hak verilen site ve uygulamada kullanılabiliyor, tıklanınca EYHGM'nin resmî sitesindeki doğrulama sayfasına yönlendirmeli ve ticari kazanç için kullanılamıyor.
Vitrinden ödemeye: e-ticaret sitelerinde en sık takılan noktalar
Tipik mağaza bileşenleri ve kontrol listesindeki ilgili sorular (numaralar V2.2.30.01'e göre):
| Bileşen | Sorular | Ne yapmalı? |
|---|---|---|
| Menü ve tekrar eden bloklar | S36–37, S65–66, S82–83 | <nav> kullanın; fareyle açılan alt menü klavyeyle de açılsın; "Ana içeriğe geç" bağlantısı ekleyin. |
| Slider ve kayan kampanya bandı | S75–78 | 5 saniyeden uzun otomatik hareket için duraklatma düğmesi. |
| Ürün görselleri | S1–5 | Bilgi taşıyan görsele anlamlı alt, dekoratif görsele alt="". |
| Renk ve beden seçici | S16, S51–53 | Seçili veya tükenmiş durumu renge ek olarak metinle verin; renk kutucuğuna erişilebilir ad ("Lacivert"). |
| Filtreler | S40–41, S107–108 | Seçenekleri <fieldset> ve <legend> ile gruplayın; seçim sayfayı kendiliğinden yeniliyorsa önceden bildirin ya da "Uygula" düğmesi koyun. |
| Sepet +/− ve ikon düğmeler | S15–16, S124–126 | "Adedi artır", "Sepete ekle" gibi erişilebilir adlar; adet değeri programatik olarak güncel kalsın. |
| Hızlı bakış, çerez bandı, pop-up | S61–64, S69–70 | Modal pencerede role="dialog"; odak pencereye girsin, Escape ile kapansın, kapanınca açan düğmeye ya da mantıklı bir noktaya dönsün. |
| Oturum ve sepet süresi | S73–74 | Süreyi durdurma, en az 10 katına uzatma ya da bitişten en az 20 saniye önce uyarıp tek hareketle, en az 10 kez uzatma. |
| Formlar | S38–39, S111–120 | Yer tutucu metin etiketin yerine geçmez; hata metni alanla ilişkilendirilsin; açıklamasız yıldız veya yalnızca kırmızı çerçeve yetmez. |
| Teslimat ve fatura adresi | S121–122 | "Fatura adresi teslimat adresiyle aynı" seçeneği ve autocomplete öznitelikleri. |
| CAPTCHA | S10–12 | Amacını açıklayan metin ve tek duyuya dayanmayan alternatif; yalnızca görsel ya da yalnızca sesli CAPTCHA yetmez. |
| Canlı destek, SSS, chatbot | S109–110 | Yardım bağlantısı her sayfada aynı, öngörülebilir yerde. |
"Sepete eklendi" bildiriminin ekran okuyucuya duyurulması (WCAG 4.1.3) AA kriteri ve listede yer almıyor; yine de bunu standart uygulama olarak öneriyoruz.
Ödeme adımı ve 3D Secure
3D Secure ekranı çoğu zaman bankanın veya ödeme kuruluşunun sayfasıdır; içeriğini siz değiştiremezsiniz. Yönerge'deki otomatik eklenen içerik istisnasına güvenmeyi önermiyoruz: Yönerge bu istisna için reklam ve alışveriş yorumu gibi örnekler veriyor, satın alma akışı bizce bu tarife uymuyor. Kontrolünüzdeki kısmı sağlamlaştırın:
- Ödeme alanlarını veya 3DS ekranını taşıyan iframe'e anlamlı bir
titleverin; açılınca odağı oraya, kapanınca sonuç mesajına taşıyın. - 3DS dönüşündeki başarı ve hata sayfalarını ekran okuyucuyla test edin; hata olursa girilen bilgileri koruyun.
- Ödeme kuruluşunuzdan ödeme formu ve 3DS ekranı için yazılı erişilebilirlik bilgisi isteyin; sözleşme yenilemesinde bunu kriter yapın.
Entegrasyon ayrıntıları için sanal POS ve 3DS rehberimize bakabilirsiniz.
Mobil uygulama erişilebilirliği: iOS, Android ve React Native karşılıkları
Kontrol listesi örneklerinde platform API'lerini adıyla anıyor; iOS ve Android uygulamanız da aynı sorularla, ekran ekran değerlendiriliyor. Sık kullanılan karşılıklar:
| İhtiyaç (soru) | Android | iOS | React Native |
|---|---|---|---|
| Erişilebilir ad (S3, S16) | contentDescription | accessibilityLabel | accessibilityLabel |
| Dekoratif öğeyi gizleme (S5) | importantForAccessibility="no" | isAccessibilityElement = false | aria-hidden={true} |
| Başlık (S28) | accessibilityHeading="true" | accessibilityTraits = .header | accessibilityRole="header" |
| Liste bilgisi (S30) | CollectionInfo | accessibilityContainerType | role="list" |
| Modal ve odak (S62, S70) | accessibilityPaneTitle | accessibilityViewIsModal | accessibilityViewIsModal (yalnızca iOS) |
| Kaydırma ve sürükleme yerine eylem (S68, S96) | AccessibilityAction | accessibilityCustomActions | accessibilityActions |
| Otomatik doldurma (S122) | autofillHints | textContentType | autoComplete |
React Native sütununda iki yerde listenin örneklerinden ayrıldık. "list", accessibilityRole değerleri arasında yer almıyor; liste rolü role="list" ile tanımlanıyor. accessible={false} ise Android'de yalnızca odaklanabilirliği (focusable) kapatıyor; dekoratif öğeyi iki platformda da ekran okuyucudan gizlemek için aria-hidden kullanılıyor. Flutter'ı liste anmıyor; aynı bilgiler Semantics widget'ının label, header, excludeSemantics ve customSemanticsActions özellikleriyle veriliyor. Ayrıca sepetten silme gibi yalnızca kaydırmayla yapılan işlemlere düğme alternatifi (S95–96), "salla, geri al" gibi hareketle çalışan özelliklere alternatif ve kapatma seçeneği (S101–103) ekleyin; hata mesajını ilgili alana bağlayın (Android'de setError). Logo hakkı her mobil işletim sistemi için ayrı verildiğinden iOS ve Android'i ayrı ürünler gibi planlayın; VoiceOver ve TalkBack ile test etmeden "erişilebilir" demeyin. Native taraftaki yaklaşımımızı mobil uygulama geliştirme sayfamızda anlatıyoruz.
Haziran 2027'ye 7 aylık yol haritası: adım adım
Kasım 2026'da başlayan bir ekip için gerçekçi sıra:
- Kasım 2026, organizasyon ve envanter: İnceleme Komisyonunu kurun (en az 3 kişi, biri web/mobil biriminden). Web şablonlarını ve uygulama ekranlarını listeleyin; ödeme, çerez ve canlı destek gibi üçüncü taraf bileşenleri ayrıca işaretleyin.
- Aralık 2026, başlangıç ölçümü: W3C listesindeki araçlarla otomatik tarama, ardından şablon bazında kontrol listesi. ★★ maddelerini ve ödeme akışını öne alarak bulguları bir iş listesine çevirin.
- Ocak–Mart 2027, bileşen düzeltmeleri: Buton, form alanı, modal, menü, slider ve filtreleri tasarım sisteminde düzeltin; otomatik testleri CI hattına bağlayın.
- Mart–Nisan 2027, ödeme ve uygulama: Ödeme ve 3DS dönüşü, çerez bandı ve üçüncü taraf widget'lar; iOS ve Android düzeltmeleri.
- Nisan–Mayıs 2027, manuel ve engelli kullanıcı testleri: Klavye, VoiceOver ve TalkBack testleri; Yönerge'de sayılan engel gruplarından kullanıcılarla oturumlar; İnceleme Raporu taslağı.
- Haziran 2027 ve sonrası: Web/mobil İzleme Planı yayımlandığında raporu onun formatına uyarlayın, logo başvurusunu değerlendirin ve her sürümde regresyon testi yapın.
Karar noktası: Hazır bir tema kullanıyorsanız düzeltmelerin bir kısmı tema ve eklenti tedarikçinize bağlı. Tedarikçiden yazılı bir erişilebilirlik takvimi alın; alamıyorsanız Mart 2027'den önce tema değişikliğini ya da özel tasarım bir web sitesini masaya koyun. Özel tasarımda düzeltmeler ortak bileşenlerde yapılır ve o bileşeni kullanan bütün sayfalara yansır.
Partnerfy bu süreçte nasıl yardımcı olur?
Biz erişilebilirliği bir eklentiyle değil, kaynağında çözüyoruz. Önce şablonlarınızı ve uygulama ekranlarınızı envanterleyip W3C listesindeki araçlarla tarıyor, ardından klavye, VoiceOver ve TalkBack ile manuel test ediyoruz. Bulguları tasarım sistemi bileşenlerinde ve native iOS, Android ya da React Native kodunda düzeltiyor, otomatik kontrolleri CI hattınıza bağlıyoruz. Engelli kullanıcı testleri için senaryoları hazırlıyor, bu testleri alanda çalışan dernek ve kuruluşlarla planlamanıza destek oluyor ve İnceleme Komisyonunuzun raporu için teknik dokümantasyonu çıkarıyoruz; komisyon üyeliği ve hukuki değerlendirme sizde kalıyor. E-ticaret altyapınız için ön değerlendirme isterseniz bize yazın.
Kaynaklar
- Resmî Gazete: Genelge 2025/10 (21.06.2025, Sayı 32933)
- Bakanlık: Kontrol Listesi – A Seviyesi (V2.2.30.01)
- EYHGM: Yönergeler sayfası ve Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Yönerge (PDF)
- EYHGM: Logo Kullanım Kılavuzu, Genelge 2026/1 ve erişilebilirlik sayfası
- Mevzuat: 5378, 6701 ve 6563 sayılı kanunlar
- TİHEK: 2026 idari para cezaları ve Genelge 2025/10 basın açıklaması
- W3C: WCAG 2.2 ve WCAG çevirileri
- W3C: Web Accessibility Evaluation Tools List
- WebAIM: The WebAIM Million (2026)
- BFSG: § 1, § 2, § 3 ve § 37
- React Native: Accessibility ve Flutter: Semantics sınıfı